Có những hình ảnh chỉ xuất hiện trong vài phút nhưng đủ để ở lại rất lâu trong ký ức.
Một người phụ nữ ngồi bên những chiếc sáo đất. Một nghệ nhân cúi xuống làm từng đôi mắt cửa. Một bà cụ cẩn thận lật từng trang thư đã cũ. Một người giữ xe ngồi bên phố, nhìn hình Chùa Cầu trên tờ tiền màu xanh.
Đó là những khoảnh khắc mà Phan Anh Thư bắt gặp trong hành trình đến Hội An và sau đó đưa vào những bức màu nước của mình.
Nhưng những nhân vật ấy cũng là một phần trong câu chuyện rộng hơn mà triển lãm “Hoài Phố Cảm Tác” muốn kể: câu chuyện về một Hội An không chỉ được tạo nên bởi những di sản vật thể, mà còn bởi những con người âm thầm sống, làm việc và gìn giữ ký ức của vùng đất.
Những “người hùng thầm lặng” của phố Hội
Trong “Má Nông”, Phan Anh Thư kể về người mẹ đứng phía sau hành trình xây dựng xưởng nghệ thuật “Tái Sinh” của nghệ sĩ Nguyễn Quốc Dân.
Điều khiến nghệ sĩ ấn tượng không chỉ là những tác phẩm được tạo ra từ vật liệu tái chế, mà còn là hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé, kiên định, có thể kể vanh vách hành trình hai mẹ con cùng những người đồng hành gây dựng nên xưởng.
Câu chuyện ấy khiến một không gian nghệ thuật được nhìn từ một phía khác: phía sau người nghệ sĩ thành công luôn có thể là những con người lặng lẽ trao cho họ sự động viên và niềm tin.
Cũng là một câu chuyện về sự âm thầm, “Bà cụ sáo đất” đưa người xem đến làng gốm Thanh Hà. Người phụ nữ ngồi bên những chiếc sáo đất đủ hình dáng, ngày qua ngày làm công việc của mình.
Những thanh âm nhỏ bé từ đất qua bàn tay con người không chỉ là sản phẩm thủ công. Chúng mang theo một phần ký ức của làng nghề.
Và những người như bà, bằng công việc bình dị của mình, trở thành những “người hùng thầm lặng” của di sản.
Khi ký ức nằm trong một tờ tiền
Trong “Gói ghém”, một chi tiết rất nhỏ mở ra một câu chuyện lớn hơn.
Người giữ xe lặng lẽ ngồi giữa phố Hội, cẩn thận gói ghém những đồng tiền kiếm được sau một ngày mưu sinh. Ông nhìn vào hình Chùa Cầu trên tờ 20.000 đồng màu xanh.
Với người qua đường, đó có thể chỉ là hình ảnh quen thuộc trên một tờ tiền. Nhưng với ông, Chùa Cầu gắn với một ký ức về nơi chốn mình đang sống.
Từ khoảnh khắc ấy, nghệ sĩ nghĩ về những người bản địa của phố cổ – những người từng tạo nên nhịp sống thường nhật của Hội An nhưng nay có người đã rời đi, có người vẫn ở lại và dường như ngày càng thu mình bên lề một đô thị đang thay đổi.
Đây cũng là một trong những câu hỏi lặng lẽ xuyên qua triển lãm: khi một vùng đất trở thành điểm đến nổi tiếng, những con người từng làm nên đời sống của vùng đất ấy sẽ đứng ở đâu trong sự thay đổi đó?
Những dấu vết không muốn biến mất
“Những lá thư đã cũ” lại bắt đầu từ một buổi sớm.
Phan Anh Thư gặp một bà cụ ngồi ở góc phố nhỏ, lặng lẽ lần giở những lá thư đã cũ. Không biết đó là thư của chồng, con hay một người bạn. Chỉ biết đôi tay bà khẽ run, như thể sợ những dòng chữ cũng sẽ phai theo thời gian.
Từ hình ảnh ấy, ký ức về một Hội An khác xuất hiện: một phố Hội chưa đông nghịt khách du lịch, nơi người địa phương vẫn hiện diện rõ ràng trong đời sống phố cổ.
Nếu những lá thư có thể phai màu, ký ức về một nơi chốn cũng có thể thay đổi.
Và nghệ thuật, ở một nghĩa nào đó, trở thành cách giữ lại những điều đang dần biến mất.
Điều này được thể hiện rõ trong “Xưởng mắt cửa”. Hơn 20 năm, một nghệ nhân vẫn miệt mài trong xưởng nhỏ làm những đôi mắt cửa cho phố Hội.
Ngày trước, mắt cửa xuất hiện trong nhiều ngôi nhà bản địa, mang ý nghĩa tâm linh và lời cầu mong bình an. Khi nhà cũ và những thế hệ cư dân cũ dần ít đi, những đôi mắt cửa cũng thay đổi vị trí, xuất hiện nhiều hơn ở hàng quán, cửa hiệu phục vụ du khách.
Nhưng người nghệ nhân vẫn tiếp tục công việc của mình.
Không ồn ào, không được nhắc đến như một biểu tượng lớn, ông giữ lấy một kỹ năng, một vật thể và một phần ký ức văn hóa bằng chính đôi tay của mình.
Một Hội An nhiều hơn những gì mắt thấy
Những câu chuyện ấy gặp nhau trong “Hoài Phố Cảm Tác”, triển lãm quy tụ bốn nghệ sĩ Phạm Thủy Tiên, Một Quả Tắc, Lâm Gia Huấn và Phan Anh Thư sau chương trình lưu trú nghệ sĩ tại Anmira Hội An vào tháng 5/2026.
Nếu Phan Anh Thư hướng vào những nhân vật đời thường, Phạm Thủy Tiên tìm kiếm tâm hồn Hội An qua màu xanh của cây cỏ, rêu phong và những mảng màu đô thị; Một Quả Tắc lưu giữ những góc phố, hoa cỏ, quán đêm và những ký ức riêng tư; còn Lâm Gia Huấn khai thác ánh sáng, kiến trúc, cảnh quan và những lớp biểu tượng văn hóa trên nền lụa.
Nhưng điểm chung của họ là không cố gắng dựng lại một Hội An hoàn chỉnh.
Mỗi người chỉ giữ lại một phần.
Một màu xanh. Một ánh chiều. Một khóm hoa. Một bà cụ. Một người thợ. Một đứa trẻ. Một đôi mắt cửa.
Những mảnh nhỏ ấy, khi đứng cạnh nhau, tạo thành một Hội An nhiều lớp – nơi di sản không nằm yên trong quá khứ mà tiếp tục được tạo nên từ đời sống hiện tại.
Có lẽ đó cũng là ý nghĩa của hai chữ “hoài phố”: không chỉ nhớ về một phố xưa, mà còn nhận ra những điều đáng nhớ đang hiện diện ngay trong phố hôm nay.
Triển lãm “Hoài Phố Cảm Tác” diễn ra tại Lam Kitchen, Anmira Hội An – Village of Arts and Culture từ ngày 11/9 đến 30/9/2026, trước khi tiếp tục tại Annam Gallery, TP.HCM, từ ngày 9/10 đến 8/11/2026.
ANMIRA HOI AN VILLAGE OF ARTS AND CULTURE
Nơi tái định nghĩa Hài hòa – Kết nối – Thuộc về
“Bên trong mỗi con người đều có một khoảng lặng, nơi không sự hỗn loạn nào chạm tới” - Nhà văn Hermann Hesse
(Within you there is a stillness and a sanctuary to which you can retreat at any time.)
Câu chuyện của chúng tôi bắt đầu từ hương sắc tinh khôi của những cánh hoa sứ - loài hoa có sức sống bền bỉ và mãnh liệt ngay cả dưới điều kiện khắc nghiệt, nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp thanh khiết và bình an.
Từ khu vườn ngát hương ấy, tâm hồn bạn được tự do vươn cao như cánh diều nương gió. Trong nghệ thuật giữ và thả dây của cánh diều, ANMIRA nhận thấy một ẩn dụ tinh tế cho trạng thái cân bằng mà con người hiện đại đang kiếm tìm. Đó là sự hài hòa giữa nghỉ ngơi và tái tạo, giữa lắng lại và chuyển động.
Tại ANMIRA, sự hiện diện của bạn là một phần của dòng chảy nơi đây. Bạn thực sự thuộc về chốn này, được đón nhận bởi những trái tim trân trọng di sản và sự chân thành nồng hậu. Qua những chất liệu mộc mạc mang thẩm mỹ bản địa cùng nhịp sống chậm rãi đặc trưng của phố Hội, mỗi bước chân đều dẫn dắt bạn trở về với bản thể, hòa quyện cùng ký ức và chiều sâu văn hóa vùng đất.
Liệu bạn có muốn cùng ANMIRA lấp đầy những khoảng trống trong bức tranh hạnh phúc của đời sống hiện đại, để tâm hồn một lần nữa được vỗ về trong sự an yên vượt thời gian?
Phương Nam (t/h)
