Mới đây, tại buổi làm việc về tình hình triển khai Chỉ thị 34-CT/TW của Ban Bí thư về nhà ở xã hội và định hướng phát triển nhà ở, Tổng Bí thư Tô Lâm đã định hướng chiến lược, toàn diện và bao trùm về phát triển nhà ở, trong đó có nhà ở xã hội trong thời gian tới. Đặc biệt, chiến lược nhằm đẩy mạnh hoạt động phát triển nhà cho thuê giá phù hợp với khả năng chi trả của người có thu nhập trung bình, thu nhập thấp, bao gồm 02 loại nhà cho thuê là nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở thương mại cho thuê giá phù hợp.
Trong thời gian tới, với tầm nhìn chiến lược và định hướng chính trị để Quốc hội và Chính phủ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, trước hết là Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các Luật có liên quan vào cuối năm 2026 thúc đẩy sự nghiệp phát triển nhà ở trong cả nước bảo đảm cho mọi công dân đều có cơ hội thực hiện được “quyền có nơi ở hợp pháp”, nhằm góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao năng suất lao động và bảo đảm sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản, góp phần thay đổi diện mạo đô thị, cải thiện điều kiện sống của nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, theo Hiệp Hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh (HoREA), thực tế nhiều năm qua phát triển nhà ở xã hội nói riêng và nhà ở nói chung vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Phân khúc nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người có thu nhập trung bình, thu nhập thấp chưa được quan tâm đúng mức. Nguồn cung nhà ở xã hội còn thiếu, phân bổ chưa hợp lý, nhiều dự án thiếu kết nối với các hạ tầng xã hội thiết yếu; quy hoạch quỹ đất cho nhà ở xã hội thiếu đồng bộ, thiếu gắn kết với khu vực tập trung nhiều người lao động.
Ngoài ra, các doanh nghiệp thiếu động lực tham gia vào phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở có giá phù hợp, cơ cấu sản phẩm nhà ở còn thiên về sở hữu, trong khi nhu cầu thuê nhà ở với giá hợp lý của người lao động là rất lớn.
Theo kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố và Sở Xây dựng, năm 2018 có đến 60% công nhân lao động nhập cư có nhu cầu thuê nhà ở với lý do sau khoảng 10-12 năm làm việc tại Thành phố thì sẽ trở về quê hương, điển hình là tại Công ty Pou Yuen, phường Tân Tạo (cũ) có 55.000 công nhân lao động trong đó có đến 80% là người nhập cư và hầu hết đều thuê nhà trọ, tập trung nhiều nhất tại khu vực Bến Lức, tỉnh Long An (cũ), mà hàng ngày Công ty phải bố trí hàng trăm xe đưa đón công nhân nên nhu cầu thuê nhà ở giá phù hợp là rất lớn.
Sau khi hợp nhất tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vào TP. Hồ Chí Minh (mới), đầu năm 2026 Thành phố có đến 974.000 người có nhu cầu mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội nhưng kết quả phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2025 chỉ có 17.902 căn hộ và Kế hoạch phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026 - 2030 là 181.498 căn, mà nếu đến năm 2030 thực hiện được mục tiêu phát triển 199.400 căn hộ nhà ở xã hội thì vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu nhà ở của công nhân lao động và người thu nhập thấp đô thị, nhất là nhà ở xã hội cho thuê.
Hiện nay, nhà ở xã hội cho thuê có giá thuê nhà rẻ nhất do Nhà nước quyết định đơn giá cho thuê nhà, điển hình là đơn giá thuê nhà ở xã hội tại TP. Hồ Chí Minh chỉ có 118.000 đồng/m2 (bao gồm thuế GTGT) theo Quyết định số 80/2024/QĐ-UBND của UBND Thành phố nên người thuê căn hộ 2 phòng ngủ có diện tích 55 m2 tại đây thì hàng tháng chỉ phải trả tiền thuê nhà 6,49 triệu đồng, trong lúc giá thuê căn hộ chung cư thương mại tương tự có thể lên đến trên dưới 15 triệu đồng/tháng.
Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch HoREA Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh (HoREA) nhận định, tại Thành phố số lượng dự án nhà ở xã hội cho thuê còn quá ít nên chưa đáp ứng được nhu cầu thuê nhà của đông đảo người thu nhập thấp đô thị nên rất nhiều công nhân lao động nhập cư và người thu nhập thấp đô thị chỉ còn lựa chọn duy nhất là thuê phòng trọ tại các khu nhà trọ do cá nhân đầu tư kinh doanh với giá thuê khoảng trên dưới 2 triệu đồng/tháng, mà một số khu nhà trọ có chất lượng chưa thật bảo đảm và thường không có đủ tiện ích, dịch vụ.
Các chủ nhà trọ tại TP. Hồ Chí Minh đã có đóng góp trong việc đáp ứng nhu cầu thuê nhà ở của đông đảo công nhân lao động, người có thu nhập thấp đô thị nhưng các chủ nhà trọ chưa được công nhận “chính danh” là loại nhà ở xã hội do cá nhân đầu tư kinh doanh theo quy định của Luật Nhà ở 2014, 2023 nên chưa được hưởng bất kỳ chính sách ưu đãi nào, kể cả ưu đãi tín dụng để xây dựng, cải tạo, nâng cấp khu nhà trọ cho thuê, thậm chí về chính sách thuế trước đây thì bị đối xử giống như “chủ khách sạn mini” theo Thông tư số 40/2021/TT-BTC, phải nộp thuế bằng 7%/doanh thu.
Hiện trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh có 02 công ty tư nhân đã thực hiện dự án nhà ở thương mại 100% căn hộ cho thuê giá phù hợp với thu nhập là Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Lê Thành tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo giá thị trường để thực hiện 02 dự án nhà ở thương mại 100% căn hộ cho thuê giá phù hợp và Công ty Cổ phần Tập đoàn CT Group thuê đất có thời hạn của một doanh nghiệp khác trong khoảng 35 năm để thực hiện Dự án nhà ở thương mại Dias Sky dành cho giới trẻ cho thuê theo chu kỳ 06 năm, 12 năm hoặc cả thời hạn của dự án với tổng số 200 căn hộ nhỏ cho thuê có diện tích 30m2 /căn, có giá thuê khoảng 8 triệu đồng/căn/tháng.
“Để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia góp sức vào chủ trương chung của Thành phố, Hiệp hội đề nghị miễn tiền sử dụng đất, miễn tiền thuê đất đối với diện tích đất mà doanh nghiệp tự thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập trung bình, người thu nhập thấp đô thị trong cả vòng đời của dự án. Bởi, hiện nay Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024 chỉ quy định chính sách miễn tiền sử dụng đất, miễn tiền thuê đất đối với dự án nhà ở xã hội nên rất cần thiết áp dụng chính sách này để giảm giá thành và giảm giá cho thuê nhà nhằm phù hợp với khả năng chi trả của người dân”, ông Châu nhấn mạnh
Minh Tuyết/Thời Báo Ngân Hàng
