Dữ liệu khảo sát cho thấy xu hướng này ngày càng rõ nét. Theo khảo sát của MiBrand trên 350 doanh nghiệp nhỏ tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, khi không xét đến lãi suất và phí, các tiêu chí được doanh nghiệp ưu tiên là giải ngân nhanh (51%), phê duyệt nhanh (43%) và thủ tục đơn giản (38%). Với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là SME, tốc độ tiếp cận vốn đã trở thành yếu tố quyết định khi lựa chọn ngân hàng. Theo đánh giá của MiBrand, sự khác biệt giữa các ngân hàng không còn nằm ở một khâu riêng lẻ, mà ở việc ngân hàng nào giúp khách hàng tiết kiệm thời gian ở nhiều điểm chạm hơn, từ nộp hồ sơ, bổ sung giấy tờ đến theo dõi tiến độ và hoàn tất giải ngân.
Theo ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), đối với khu vực SME, yếu tố then chốt không phải là lãi suất mà là tốc độ giải ngân và mức độ tin cậy trong quan hệ với ngân hàng. Nếu không tiếp cận vốn kịp thời, doanh nghiệp có thể phải tìm đến nguồn vốn chi phí cao hơn, từ đó gia tăng rủi ro tài chính.
Xu hướng này cũng đang làm thay đổi cách các ngân hàng cạnh tranh trên thị trường. Về phía ngân hàng đang điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng bám sát chu kỳ dòng tiền của doanh nghiệp. Chẳng hạn như VPBankSME với các giải pháp cung ứng vốn theo nhu cầu vận hành, như rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hoặc thiết kế hạn mức linh hoạt, nhằm giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn kịp thời hơn trong những thời điểm phát sinh nhu cầu vốn lớn.
Trong bối cảnh hiện nay, dư địa để các ngân hàng tiếp tục giảm lãi suất không còn nhiều. Áp lực này càng gia tăng khi môi trường kinh tế bên ngoài tiếp tục diễn biến phức tạp. Theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà, căng thẳng địa chính trị và xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu tăng, kéo theo áp lực lạm phát toàn cầu. Những yếu tố này không chỉ đặt ra thách thức đối với công tác điều hành chính sách tiền tệ, mà còn làm thu hẹp thêm dư địa điều chỉnh mặt bằng lãi suất trong nước.
Ở góc độ thị trường, ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối Thị trường tài chính ACB cho rằng, mặt bằng lãi suất nên được duy trì ở mức hợp lý để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người gửi tiền và người vay vốn, đồng thời giữ ổn định nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng. Trong khi đó, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB nhấn mạnh, để giảm lãi suất bền vững, các ngân hàng phải kiểm soát tốt chi phí vốn đầu vào, chi phí vận hành và rủi ro nợ xấu.
Điều đáng lưu ý là trong bối cảnh hiện nay, việc trông chờ lãi suất giảm không còn là lời giải duy nhất cho bài toán vốn. Khi dư địa điều chỉnh lãi suất hạn chế, doanh nghiệp buộc phải thay đổi cách tiếp cận, từ phụ thuộc vào chi phí vốn sang chủ động tối ưu dòng tiền và kiểm soát chi phí tài chính.
Nhiều chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần chủ động tái cơ cấu hoạt động tài chính. Việc nâng cao tính minh bạch tài chính, xây dựng phương án kinh doanh rõ ràng và đa dạng hóa nguồn vốn cũng sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận tín dụng với chi phí hợp lý hơn.
Trong bối cảnh đó, bài toán vốn đang chuyển từ “bao nhiêu” sang “quản trị như thế nào”. Khi ngân hàng nỗ lực cải thiện tốc độ tiếp cận vốn và tiết giảm chi phí, tạo điều kiện hỗ trợ lãi suất thì doanh nghiệp cũng cần chủ động nâng cao năng lực tài chính và hiệu quả sử dụng vốn. Chỉ khi hai yếu tố này song hành, dòng vốn mới thực sự được khơi thông một cách bền vững.
