Sau khi Ngày Nay đăng tải bài viết Bệnh viện Đa khoa Gia Lai có hạn chế nhà thầu?, Bệnh viện Đa khoa Gia Lai đã có phản hồi về những thông tin liên quan đến Gói thầu “Mua sắm Máy chạy thận nhân tạo phục vụ công tác khám chữa bệnh của Bệnh viện Đa khoa Gia Lai”.
Vì sao không trả lời đúng trọng tâm của từng vấn đề?
Về cấu hình hệ thống xử lý nước R.O, trong yêu cầu làm rõ (YCLR), nhà thầu viện dẫn Quyết định 2482/QĐ-BYT của Bộ Y Tế, tại quy trình 4 có quy định “Nếu dùng hệ thống nước R.O: Indirect feed thì có bồn đựng nước R.O, còn dùng hệ thống Direct feed không có bồn đựng nước R.O”. Nhưng trong E-HSMT, Bệnh viện Đa khoa Gia Lai lại yêu cầu cấu hình mà theo nhà thầu, là “lai tạp” giữa hai cấu hình được quy định tại Quyết định 2482/QĐ-BYT.
Về vấn đề này, trong nội dung trao đổi gửi đến Bệnh viện Đa khoa Gia Lai, phóng viên đề nghị trao đổi hai nội dung.
Nội dung trao đổi thứ nhất: Đề nghị Quý Bệnh viện cung cấp tài liệu chứng minh cơ sở khoa học của “giải pháp tiên tiến” kết hợp hai công nghệ này. Các linh kiện như bồn chứa, rơ le, đèn UV mà Bệnh viện yêu cầu được làm bằng vật liệu gì để đảm bảo an toàn khi chịu nhiệt độ khử khuẩn 80 - 85°C?
Nội dung trao đổi thứ hai: Hội đồng Khoa học Kỹ thuật của Bệnh viện đã đánh giá rủi ro an toàn như thế nào khi cấu hình này có dấu hiệu chồng chéo, không đúng với quy trình 4 quy định tại Điều 3 Quyết định 2482/QĐ-BYT ngày 13/04/2018 của Bộ Y tế?
 |
| Bệnh viện Đa khoa Gia Lai. Ảnh: bvgialai.vn |
Tuy nhiên, thay vì phản hồi trực diện, đúng trọng tập từng nội dung mà phóng viên đề nghị, thì Bệnh viện Đa khoa Gia Lai trả lời chung chung rằng “Hiện không có quy định pháp luật nào cấm việc kết hợp các giải pháp công nghệ trong thiết kế hệ thống xử lý nước RO. Chi tiết cấu hình kỹ thuật thiết bị đã được Hội đồng Khoa học kỹ thuật Bệnh viện xem xét trên cơ sở tài liệu kỹ thuật của các hệ thống RO hiện hành và các khuyến cáo chuyên ngành, làm căn cứ xây dựng hồ sơ yêu cầu kỹ thuật cho thiết bị “phù hợp nhất” đối với hiện trạng cơ sở vật chất cũng như kế hoạch tài chính đầu tư của Bệnh viện”.
Với lập luận “hiện không có quy định pháp luật nào cấm việc kết hợp các giải pháp công nghệ trong thiết kế hệ thống xử lý nước RO”, điều đó không có nghĩa là Bệnh viện Đa khoa Gia Lai thoải mái trong việc kết hợp các giải pháp công nghệ, bởi việc này cần phải tuân thủ về tính khoa học. Hơn nữa, pháp luật về đấu thầu, cụ thể điểm đ Khoản 1 Điều 26 Nghị định 214, có quy định rất rõ, về căn cứ lập hồ sơ mời thầu, là: “Các quy định của pháp luật về đấu thầu và các quy định của pháp luật có liên quan;...”
Điều này có nghĩa là khi xây dựng hồ sơ mời thầu, ngoài việc tuân thủ về Luật Đấu thầu, còn phải đáp ứng các quy định của pháp luật về lĩnh vực của gói thầu. Đối với gói thầu của Bệnh viện Đa khoa Gia Lai, là các quy định của pháp luật liên quan đến lĩnh vực y tế. Do đó, đối với hệ thống xử lý nước R.O, phải tuân thủ Quyết định 2482/QĐ-BYT, trong đó có Quy trình 4 của quyết định này.
Trong văn bản phản hồi của Bệnh viện Đa khoa Gia Lai, có đề cập đến một số tài liệu cùng Quyết định 2482/QĐ-BYT. Các tài liệu này cũng là tài liệu tham khảo trong Quyết định 2482/QĐ-BYT Về việc ban hành tài liệu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Thận nhân tạo. Tại Quy trình 4 (Quy trình kỹ thuật Rửa các Bồn đựng nước mềm, nước R.O trong hệ thống xử lý nước R.O cho thận nhân tạo) trong Quyết định 2482/QĐ-BYT có thể hiện rõ nội dung: “Trong hệ thống nước có thể có bồn đựng nước mềm, R.O hoặc không tùy thuộc vào các đơn vị lọc máu. Nếu dùng hệ thống nước R.O: Indirect feed thì có bồn đựng nước R.O, còn dùng hệ thống Direct feed không có bồn đựng nước R.O”.
Nhưng theo nhà thầu, trong E-HSMT có yêu cầu bồn chứa nước R.O cho cấu hình máy của hệ thống Direct feed là không không thuân thủ Quy trình 4 của Quyết định 2482/QĐ-BYT.
Thừa nhận ISO 14001:2015 là không bắt buộc, nhưng cho rằng đó là tiêu chí… nâng cao!
Liên quan đến việc E-HSMT yêu cầu chứng nhận ISO 14001:2015, phản hồi phóng viên, Bệnh viện Đa khoa Gia Lai thừa nhận rằng ISO này “không phải là điều kiện pháp lý bắt buộc đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực trang thiết bị y tế”.
“Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật về đấu thầu, chủ đầu tư được quyền xây dựng các tiêu chí kỹ thuật và tiêu chí đánh giá nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả sử dụng của hàng hóa, dịch vụ, với điều kiện các tiêu chí này không gắn với một nhà sản xuất cụ thể, không mang tính phân biệt đối xử và không làm mất đi tính cạnh tranh của gói thầu. Do đó, việc đưa ISO 14001:2015 vào hồ sơ mời thầu là quyền lựa chọn hợp pháp của chủ đầu tư trong phạm vi nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, không phải là điều kiện mang tính bắt buộc theo nghĩa pháp lý”, Bệnh viện Đa khoa Gia Lai trả lời.
 |
|
Bệnh viện Đa khoa Gia Lai thừa nhận ISO 14001:2015 là không bắt buộc, nhưng vẫn đưa vào E-HSMT. Ảnh minh họa bởi AI. |
Trao đổi nhanh với phóng viên, luật sư cho rằng chủ đầu tư được quyền xây dựng các tiêu chí kỹ thuật, nhưng cũng phải bảo đảm các quy định của pháp luật về đấu thầu. Như đối với yêu cầu về ISO, pháp luật về đầu thầu có quy định rất rõ về các dấu hiệu gây hạn chế nhà thầu. Trường hợp này quy định tại điểm e khoản 1 Phụ lục 10 của Thông tư số 79/2025/TT-BTCquy định rất rõ:
e) Quy định các tiêu chí mà pháp luật quản lý ngành không yêu cầu như: giấy phép hành nghề, giấy xác nhận đối tác và các yêu cầu về chứng chỉ, chứng nhận mà pháp luật quản lý ngành không quy định (Ví dụ: gói thầu chỉnh lý tài liệu yêu cầu nhân sự phải là lưu trữ viên hoặc lưu trữ viên chính);
Như vậy, một mặt Bệnh viện Đa khoa Gia Lai thừa nhận ISO 14001:2015 là không bắt buộc, nhưng trong HSMT lại yêu cầu có ISO này và bảo lưu ngay cả khi nhà thầu có YCLR; một mặt lại cho rằng không vi phạm điểm e khoản 1 Phụ lục 10 của Thông tư số 79/2025/TT-BTC, đây rõ ràng là mâu thuẫn nhau?
Lấy mẫu nước R.O, nhưng yêu cầu chứng chỉ về… quan trắc môi trường!
Về yêu cầu nhà thầu thiết bị y tế phải có Chứng nhận đào tạo “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường”, theo như nội dung Bệnh viện Đa khoa Gia Lai phản hồi, thì việc lấy mẫu là lấy mẫu nước R.O.
Trong phản hồi phóng viên, bệnh viện này cũng viện dẫn sự cố y khoa năm 2017 tại Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình, xuất phát từ việc chưa lấy mẫu nước R.O để kiểm định đạt chuẩn trước khi đưa vào sử dụng. Bệnh viện trả lời rằng “yêu cầu nhân sự kỹ thuật của nhà thầu được đào tạo về kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu nhằm bảo đảm hiểu đúng quy trình, thao tác đúng kỹ thuật và hạn chế sai lệch kết quả phân tích là yêu cầu hoàn toàn có cơ sở thực tiễn và khoa học, không phải là tiêu chí hình thức”.
Điều này là không sai, hoàn toàn phù hợp nếu như trong HSMT Bệnh viện yêu cầu các chứng chỉ như “Thực hành tẩy trùng hệ thống xử lý nước R.O và kỹ thuật xét nghiệm nước lọc thận” hoặc “Hệ thống xử lý nước trong lọc máu và các trị liệu liên quan sử dụng công nghệ R.O” do các Bệnh viện tuyến Trung Ương hoặc các Viện trực thuộc Bộ Y Tế đào tạo cấp chứng nhận/chứng chỉ. Nhưng đằng này, HSMT lại yêu cầu chứng chỉ về “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường”.
 |
|
Bệnh viện Đa khoa Gia Lai có đang nhầm lẫn về chứng chỉ liên quan đến quan trắc môi trường với lấy mẫu trong hoạt động y khoa? Ảnh minh họa bởi AI. |
Trên thực tế, phóng viên có tìm hiểu các gói thầu tương tự, các bệnh viện tuyến trên này có yêu cầu các chứng chỉ như “Thực hành tẩy trùng hệ thống xử lý nước R.O và kỹ thuật xét nghiệm nước lọc thận” hoặc “Hệ thống xử lý nước trong lọc máu và các trị liệu liên quan sử dụng công nghệ R.O”. Chứ chưa thấy HSMT nào yêu cầu nhà thầu phải có chứng chỉ/chứng nhận đào tạo “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường”.
Trong nội dung trao đổi, phóng viên đã viện dẫn các cơ sở pháp luật về môi trường cho thấy chứng chỉ/chứng nhận đào tạo “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường” được cấp cho nhân sự/tổ chức hoạt động trong lĩnh vực quan trắc môi trường, chứ không phải trong lĩnh vực sản xuất và buôn bán thiết bị y tế.
Pháp luật cũng quy định, việc lấy mẫu trong phân tích môi trường, theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT, là lấy nước bẩn (nước thải, nước sông...) để tìm xem có chứa kim loại nặng, hóa chất độc hại, vượt ngưỡng ô nhiễm hay không. Trong khi đó, việc lấy mẫu nước R.O là lấy mẫu y tế để kiểm soát nội độc tố (Endotoxin) và vi sinh vật.
Bản chất 2 công việc này hoàn toàn khác nhau (nên mới khác nhau về loại chứng chỉ/chứng nhận đào tạo và hệ thống cơ cở pháp lý liên quan). Nhưng khi phản hồi phóng viên, Bệnh viện chỉ ghi chung chung là “kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu”, khác với việc Bệnh viện Đa khoa Gia Lai ghi cụ thể là “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường” như trong HSMT.
Từ đó, Bệnh viện Đa khoa Gia Lai cho rằng “yêu cầu về chứng nhận đào tạo kỹ thuật lấy mẫu là phù hợp với bản chất kỹ thuật của hệ thống, xuất phát từ bài học thực tiễn có thật trong ngành y tế, nhằm bảo đảm chất lượng nước và an toàn tối đa cho người bệnh, đồng thời không phải là tiêu chí hạn chế cạnh tranh trong đấu thầu”.
Như trên có đề cập, nguyên tắc lập HSMT là ngoài đáp ứng pháp luật về đấu thầu, còn phải tuân thủ các quy định pháp luật khác có liên quan. Vậy, cơ sở pháp lý nào để Bệnh viện Đa khoa Gia Lai yêu cầu nhà thầu phải có chứng chỉ/chứng nhận đào tạo “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường”, trong khi đây là gói thầu mua sắm thiết bị y tế?
Hơn nữa, tại khoản 1 Điều 40 Nghị định 98/2021/NĐ-CP quy định trình độ chuyên môn của nhân viên kỹ thuật thiết bị y tế, không có bất cứ quy định nào yêu cầu nhân viên kỹ thuật thiết bị y tế phải có Chứng nhận “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường”. Nhưng, Bệnh viện Đa khoa Gia Lai yêu cầu nhân viên kỹ thuật về thiết bị y tế của nhà thầu phải có Chứng nhận “Kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu trong phân tích môi trường” là có dấu hiệu vi phạm điểm e khoản 1 Phụ lục 10 của Thông tư số 79/2025/TT-BTC?
