Chính sách nhà ở xã hội vừa có thêm một bước điều chỉnh quan trọng khi Chính phủ ban hành Nghị định 54/2026. Văn bản này sửa đổi hàng loạt quy định liên quan đến nhà ở và kinh doanh bất động sản, trong đó trọng tâm là tháo gỡ rào cản tiếp cận nhà ở xã hội và chuẩn hóa lại quy trình thực hiện.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở cách xác định tình trạng “chưa có nhà ở”. Theo quy định mới, người thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội - cùng vợ hoặc chồng chỉ cần không đứng tên, không có thông tin nhà ở trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại địa phương nơi có dự án là đủ điều kiện. Đáng chú ý, việc xác định này không còn bị ràng buộc bởi thời điểm nộp hồ sơ như trước.
Thẩm quyền xác nhận tình trạng nhà ở cũng được làm gọn. Cơ quan cấp Giấy chứng nhận theo pháp luật đất đai sẽ chịu trách nhiệm xác nhận, với thời hạn xử lý tối đa 7 ngày kể từ khi nhận đề nghị.
Công an xã trực tiếp xác nhận thu nhập
Không chỉ “nới” điều kiện nhà ở, Nghị định 54/2026 còn điều chỉnh cách xác nhận thu nhập – yếu tố then chốt khi xét duyệt hồ sơ. Thay vì UBND cấp xã, nhiệm vụ này được chuyển sang Công an cấp xã nơi công dân cư trú hoặc sinh sống. Người có nhu cầu mua, thuê mua nhà ở xã hội tự kê khai và cam kết về thu nhập, trong khi lực lượng công an thực hiện xác minh, hậu kiểm khi cần thiết.
Mức trần thu nhập vẫn được giữ nguyên: người độc thân không quá 15 triệu đồng/tháng; hộ gia đình đã kết hôn có tổng thu nhập không vượt 30 triệu đồng/tháng. Đơn đề nghị xác nhận thu nhập đồng thời được coi là căn cứ xác định đối tượng thụ hưởng chính sách.
Ở khâu triển khai dự án, quy trình bán, cho thuê mua và cho thuê nhà ở xã hội không dùng vốn đầu tư công cũng được “làm lại” theo hướng công khai hơn. Chủ đầu tư buộc phải công bố đầy đủ thông tin dự án trên nhiều kênh, từ website của Sở Xây dựng, chính quyền địa phương đến báo chí và hệ thống dữ liệu nhà ở - thị trường bất động sản.
Người dân có thể nộp hồ sơ linh hoạt qua nhiều hình thức: trực tiếp, trực tuyến, bưu chính hoặc thông qua đơn vị nơi đang làm việc. Thời gian tiếp nhận hồ sơ tối thiểu là 30 ngày, nhằm hạn chế tình trạng “chạy hồ sơ” trong thời gian ngắn.
Sau khi tiếp nhận, chủ đầu tư phải tổng hợp danh sách gửi Sở Xây dựng kiểm tra chéo việc hưởng chính sách, công khai danh sách đủ điều kiện và tổ chức bốc thăm nếu số lượng hồ sơ vượt chỉ tiêu. Thứ tự ưu tiên tiếp tục áp dụng theo Luật Nhà ở, từ người có công, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người tái định cư cho đến lao động nữ.
Với các dự án nhà ở xã hội đang cho thuê, chính sách chuyển tiếp cũng được điều chỉnh đáng kể. Chủ đầu tư được ưu tiên bán lại căn hộ cho chính người đang thuê nếu đủ điều kiện và có nhu cầu mua, không cần chờ hết 10 năm. Trường hợp không thực hiện, quỹ nhà ở quốc gia sẽ là bên tiếp nhận.
Giá bán trong trường hợp này được tính toán dựa trên giá bán đã thẩm định, cộng lãi vay ngân hàng theo thời gian thuê và khấu trừ phần giá trị hao mòn tương ứng.
Nhìn tổng thể, Nghị định 54/2026 cho thấy nỗ lực rõ rệt trong việc mở rộng cánh cửa nhà ở xã hội, đồng thời siết lại khâu minh bạch và hậu kiểm - yếu tố từng gây nhiều hệ lụy trên thị trường thời gian qua. Nếu triển khai đúng tinh thần, chính sách mới có thể giúp nhà ở xã hội đến gần hơn với đúng đối tượng cần hỗ trợ.
