Theo quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, có 10 nhóm thu nhập phổ biến khi phát sinh và được chuyển vào tài khoản cá nhân sẽ thuộc diện phải kê khai, nộp thuế. Các quy định này nhằm phân loại rõ nguồn thu và đảm bảo nghĩa vụ tài chính của người nộp thuế.
Thu nhập từ kinh doanh, tiền lương và tiền công
Nhóm đầu tiên là thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ hoặc hành nghề độc lập có giấy phép hợp lệ. Đây là nguồn thu nhập cơ bản phải thực hiện nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, pháp luật có ngoại lệ đối với hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng 2024.
Bên cạnh đó, tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tương tự đều thuộc diện chịu thuế. Các khoản phụ cấp, trợ cấp cũng được tính vào thu nhập chịu thuế, trừ một số trường hợp đặc biệt như trợ cấp người có công, phụ cấp quốc phòng – an ninh, trợ cấp thai sản, hưu trí hoặc các khoản mang tính bảo trợ xã hội.
Thu nhập từ đầu tư và chuyển nhượng
Các khoản lợi tức từ đầu tư vốn như tiền lãi cho vay, cổ tức hoặc thu nhập từ góp vốn đều phải kê khai thuế. Riêng lãi từ trái phiếu Chính phủ là trường hợp ngoại lệ không phải chịu thuế.
Đối với chuyển nhượng vốn, mọi khoản lợi nhuận từ việc chuyển nhượng phần vốn góp, giao dịch chứng khoán hoặc các hình thức tương tự đều được xác định là thu nhập chịu thuế.
Tương tự, các giao dịch chuyển nhượng bất động sản như quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản gắn liền với đất đều làm phát sinh nghĩa vụ thuế. Quy định này áp dụng cho hầu hết các hình thức chuyển nhượng có phát sinh thu nhập.
Thu nhập từ trúng thưởng và bản quyền
Những khoản tiền từ trúng thưởng, bao gồm xổ số, chương trình khuyến mại, cá cược hợp pháp hoặc các cuộc thi có giải thưởng, đều phải kê khai thuế thu nhập cá nhân.
Ngoài ra, thu nhập từ bản quyền – bao gồm chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ hoặc chuyển giao công nghệ – cũng thuộc diện chịu thuế. Đây thường là nguồn thu có giá trị lớn và được kiểm soát chặt chẽ.
Thu nhập từ nhượng quyền, thừa kế và quà tặng
Hoạt động nhượng quyền thương mại, khi cá nhân nhận tiền từ việc cho phép bên khác sử dụng quyền thương mại, cũng được tính là thu nhập chịu thuế.
Đối với thừa kế, không phải mọi trường hợp đều được miễn thuế. Nếu tài sản nhận thừa kế là chứng khoán, phần vốn góp, bất động sản hoặc tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, người nhận có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
Tương tự, các khoản quà tặng có giá trị như chứng khoán, vốn góp doanh nghiệp, bất động sản hoặc tài sản đăng ký quyền sở hữu cũng thuộc diện phải kê khai và nộp thuế.
Việc xác định nghĩa vụ thuế không chỉ dựa trên việc tiền được chuyển vào tài khoản, mà phụ thuộc vào bản chất của nguồn thu nhập. Trong thực tế, nhiều trường hợp dễ nhầm lẫn giữa khoản thu được miễn và khoản phải nộp thuế.
Do đó, cá nhân cần theo dõi rõ nguồn gốc các khoản thu nhập, đặc biệt với các giao dịch có giá trị lớn hoặc phát sinh không thường xuyên, để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và tránh các rủi ro pháp lý.
