Sau hai thập kỷ nắm giữ cổ phần tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank, HoSE: EIB), Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) lên kế hoạch thoái toàn bộ vốn tại ngân hàng này với giá trị dự kiến gần 148 tỷ đồng.
Theo văn bản gửi Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) ngày 2/11/2026, HFIC công bố phương án chuyển nhượng toàn bộ 8.486.941 cổ phiếu EIB đang sở hữu, tương đương 0,45% vốn điều lệ Eximbank.
Phương án đã được Hội đồng thành viên HFIC phê duyệt tại Nghị quyết số 320/NQ-HĐTV ngày 13/10/2026, nằm trong kế hoạch cơ cấu lại các khoản đầu tư tại doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030. Mức giá khởi điểm chuyển nhượng được xác định là 17.393 đồng/cổ phiếu. Theo đó, nếu bán hết số cổ phiếu ở mức giá này, HFIC dự kiến thu về khoảng 147,61 tỷ đồng.
Việc chuyển nhượng dự kiến được thực hiện trong quý IV/2026 và quý I/2027, thông qua các phương thức giao dịch cổ phiếu trên hệ thống giao dịch chứng khoán do HoSE tổ chức. Thời hạn hoàn thành theo phương án chậm nhất là ngày 22/3/2027.
Khoản đầu tư 20 năm
Theo hồ sơ công bố, khoản đầu tư của HFIC vào Eximbank có lịch sử từ năm 2006, khi Quỹ Đầu tư Phát triển đô thị TP.HCM (HIFU), tiền thân của HFIC, bắt đầu mua cổ phần ngân hàng này với giá trị vốn đầu tư ban đầu theo mệnh giá là 12,15 tỷ đồng.
Sau nhiều lần thay đổi vốn điều lệ và thực hiện quyền cổ đông, số lượng cổ phần HFIC sở hữu tại Eximbank hiện đạt gần 8,49 triệu đơn vị, có tổng giá trị theo mệnh giá hơn 84,86 tỷ đồng.
Theo phương án thoái vốn, giá trị khoản đầu tư được ghi nhận trên sổ sách kế toán của HFIC là khoảng 87,52 tỷ đồng, tương ứng giá vốn bình quân 10.312 đồng/cổ phiếu. HFIC cũng cho biết chưa trích lập dự phòng giảm giá đối với khoản đầu tư này.
So với giá trị ghi sổ, số tiền dự kiến thu về ở mức giá khởi điểm 17.393 đồng/cổ phiếu cao hơn khoảng 60,1 tỷ đồng, tương đương 68,7%.
Bên cạnh khả năng ghi nhận chênh lệch khi thoái vốn, HFIC cũng từng nhận được cổ tức trong quá trình đầu tư tại Eximbank.
Cụ thể, giai đoạn 2007-2014, ngoài cổ tức bằng cổ phiếu, Eximbank còn chi trả cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ bình quân 9,29% mỗi năm. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến năm 2022, ngân hàng không thực hiện chia cổ tức do ảnh hưởng của khoản lỗ lũy kế được hạch toán hồi tố cho năm 2014, liên quan đến việc điều chỉnh lợi nhuận giai đoạn 2010-2013.
Đến năm 2023, Eximbank chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 38%, sử dụng nguồn lợi nhuận sau thuế giai đoạn 2017-2022. Năm 2024, ngân hàng tiếp tục chia cổ tức bằng tiền mặt tỷ lệ 3% và bằng cổ phiếu tỷ lệ 7%. Trong khi đó, năm 2025 và 2026, Eximbank không thực hiện chia cổ tức theo thông tin tại phương án của HFIC.
Thống kê 90 phiên giao dịch gần nhất tính đến ngày 7/10/2026 cho thấy cổ phiếu này dao động trong khoảng 16.000-21.450 đồng/cổ phiếu. Tổng khối lượng giao dịch trong giai đoạn trên đạt hơn 892,9 triệu cổ phiếu, bình quân khoảng 9,92 triệu cổ phiếu mỗi phiên. Như vậy, lượng cổ phiếu mà HFIC dự kiến chuyển nhượng tương đương khoảng 85,5% khối lượng giao dịch bình quân một phiên trong giai đoạn thống kê.
HFIC đề cập biến động lãnh đạo, lợi nhuận Eximbank suy giảm
Một trong những nội dung được HFIC đề cập trong phương án thoái vốn là những biến động tại bộ máy lãnh đạo Eximbank.
Theo đánh giá của HFIC, trong bối cảnh dàn lãnh đạo cấp cao Eximbank thường xuyên có sự biến động, việc tiếp tục duy trì khoản đầu tư có thể gây khó khăn cho công tác quản lý hiệu quả vốn, cũng như bảo đảm quyền lợi của HFIC trước những thay đổi về chiến lược tại ngân hàng.
HFIC cũng nhấn mạnh rằng đơn vị hiện chỉ nắm giữ 0,45% vốn điều lệ Eximbank. Người đại diện phần vốn của HFIC không tham gia Hội đồng quản trị, Ban Kiểm soát hay trực tiếp điều hành ngân hàng. Vì vậy, việc chuyển nhượng toàn bộ cổ phần được đánh giá không làm ảnh hưởng đến hoạt động của Eximbank cũng như các cổ đông khác.
Kế hoạch thoái vốn của HFIC diễn ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh của Eximbank ghi nhận sự suy giảm đáng kể sau năm 2024.
Theo số liệu được HFIC tổng hợp trong hồ sơ, lợi nhuận trước thuế Eximbank năm 2024 đạt 4.188 tỷ đồng, nhưng giảm xuống còn 1.512 tỷ đồng trong năm 2025, tương đương mức giảm 63,91%. Lợi nhuận sau thuế cũng giảm từ 3.327 tỷ đồng xuống còn 1.137 tỷ đồng.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Eximbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 678 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 520 tỷ đồng.
Các chỉ tiêu sinh lời của ngân hàng cũng suy giảm. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) giảm từ 1,51% năm 2024 xuống 0,44% năm 2025 và còn 0,39% trong nửa đầu năm 2026. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) giảm tương ứng từ 13,99% xuống 4,45% và 3,96%.
Biên lãi ròng (NIM) thu hẹp từ 2,80% năm 2024 xuống 2,47% năm 2025 và 2,26% trong 6 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR) tăng từ 39,73% năm 2024 lên 58,33% năm 2025, trước khi giảm về 55,91% trong nửa đầu năm nay. Chất lượng tài sản cũng chịu áp lực khi tỷ lệ nợ xấu tăng từ 2,53% cuối năm 2024 lên 2,86% cuối năm 2025 và đạt 3,08% tại thời điểm 30/6/2026.
Mặc dù vậy, quy mô tín dụng Eximbank vẫn tiếp tục mở rộng. Dư nợ cho vay khách hàng đạt 186.193 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, tăng so với mức 181.902 tỷ đồng cuối năm 2025. Tổng tài sản ngân hàng tại cùng thời điểm đạt 266.068 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu đạt 26.488 tỷ đồng.
Theo kế hoạch kinh doanh năm 2026 được Đại hội đồng cổ đông Eximbank thông qua, ngân hàng đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế 1.515 tỷ đồng, chỉ tăng khoảng 0,2% so với năm 2025. Mục tiêu tổng tài sản là 310.000 tỷ đồng và dư nợ tín dụng 228.430 tỷ đồng.
Xét về cơ cấu cổ đông, tài liệu HFIC công bố cho thấy Công ty cổ phần Tập đoàn GELEX đang nắm giữ 10% vốn điều lệ Eximbank, Công ty cổ phần Chứng khoán VIX sở hữu 4,83% và Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) nắm 4,51%. HFIC là cổ đông với tỷ lệ sở hữu 0,45%. Nếu hoàn thành phương án chuyển nhượng, tỷ lệ sở hữu của HFIC tại Eximbank sẽ giảm về 0%, chính thức khép lại khoản đầu tư được bắt đầu từ năm 2006.
