Lãi suất huy động vẫn neo ở mức cao
Trong tuần cuối tháng 8 và tuần trước kỳ nghỉ lễ (24/8 - 28/8), Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có động thái quay đầu bơm ròng mạnh thanh khoản trên kênh thị trường mở khi bơm ròng xấp xỉ 54.900 tỷ đồng. Kéo theo đó, lãi suất kỳ hạn qua đêm giảm mạnh từ 3,98%/năm đầu tuần về 1,19% vào ngày 27/8. Lãi suất kỳ hạn 1 tháng giảm từ 6,79%/năm về 6,7%/năm, lãi suất kỳ hạn 3 tháng giảm từ 7,62%/năm xuống 7,11%/năm. Duy chỉ có lãi suất kỳ hạn 1 tuần tăng từ 4.6%/năm lên 6,41%/năm.
Trong khi lãi suất trên thị trường liên ngân hàng giảm mạnh trong những phiên gần đây, mặt bằng lãi suất huy động tại các ngân hàng vẫn duy trì ở mức cao ở nhiều kỳ hạn.
Nhóm ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank, VietinBank và Agribank tách hẳn khỏi mặt bằng chung của thị trường khi neo lãi suất huy động ở mức thấp. Lãi suất huy động của ba ngân hàng này được niêm yết ở mức 2,4%/năm ở kỳ hạn 3 tháng, 3,5%/năm ở kỳ hạn 6 tháng, 5,9%/năm ở kỳ hạn 12 tháng và 6% ở kỳ hạn 24 tháng.
Trái lại, BIDV lại là ngân hàng duy nhất trong nhóm Big4 có lãi suất huy động cạnh tranh với các ngân hàng tư nhân. Cụ thể, BIDV niêm yết lãi suất huy động ở mức 4,75% tại kỳ hạn 3 tháng, 6,6%/năm tại kỳ hạn 6 tháng và 6,8%/năm tại kỳ hạn 12 – 24 tháng.
Ở nhóm ngân hàng thương mại, các ngân hàng số như Cake by VPBank, VCBNeo, MBV dẫn đầu bảng lãi suất xuyên suốt các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Trong đó, lãi suất huy động của Cake by VPBank cao nhất thị trường với mức lãi suất cao nhất 7,4%/năm còn VCBNeo và MBV đồng loạt neo quanh 7% ở cả ba kỳ hạn 6-24 tháng.
Đáng chú ý, tại Cake by VPBank, từ ngày 1/9 đến hết ngày 30/9/2026, ngân hàng triển khai chương trình cộng thêm 2%/năm cho khách hàng gửi tiết kiệm lần đầu với số tiền từ 100.000 đồng dành cho kỳ hạn từ 6-12 tháng và không tất toán trước hạn. Sau khi cộng ưu đãi, lãi suất đối với khoản tiền gửi kỳ hạn từ 6-9 tháng có thể lên tới 9,2%/năm. Với khách hàng không gửi tiết kiệm lần đầu, Cake by VPBank cũng áp dụng mức cộng thêm 2%/năm khi gửi từ 5 triệu đồng, kỳ hạn từ 6-24 tháng.
Nhóm ngân hàng tư nhân quy mô vừa và nhỏ cũng niêm yết lãi suất cao để thu hút thêm nguồn vốn. SaigonBank, BAC A BANK, PGBank, BVBank, NCB,… niêm yết lãi suất huy động ở mức 6,9 – 7,2%/năm ở kỳ hạn từ 6 – 24 tháng. Còn lại các ngân hàng tư nhân quy mô lớn như VPBank, Techcombank, MB,… niêm yết lãi suất ở mức 6,2 – 7%/năm với kỳ hạn từ 6 – 24 tháng.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng bảng lãi suất niêm yết nêu trên chỉ phản ánh mức công bố chính thức, chưa phải mức thực nhận của người gửi tiền. Trên thực tế, nhiều ngân hàng tư nhân như MBV, Vikki, VPBank, LPBank, SHB, HDBank, MSB, MB,… đang áp dụng lãi suất thực tế cao hơn đáng kể so với biểu niêm yết, dao động 8,5-9,2%/năm cho kỳ hạn 6-12 tháng, thông qua các thỏa thuận riêng ngoài biểu công khai.
Mức lãi suất thỏa thuận còn có thể cao hơn nữa, tùy vào quy mô khoản tiền gửi, kỳ hạn cụ thể và khả năng đàm phán trực tiếp giữa khách hàng với nhân viên giao dịch.
Kênh chứng chỉ tiền gửi cũng đang tạo ra một mặt bằng lợi suất tách biệt hẳn so với tiết kiệm thông thường, với chênh lệch có thể lên tới gần 3 điểm %. Đơn cử như Vietcombank niêm yết chứng chỉ tiền gửi cao nhất 7,9%/năm, mức vượt trội hoàn toàn so với biểu tiết kiệm thông thường của chính ngân hàng này. MB công bố mức 7,1%/năm, Techcombank 8%/năm, còn VPBank dẫn đầu với 9%/năm.
Điều kiện để lãi suất giảm
Theo Bộ phận Phân tích Kinh tế và Tình hình Tài chính Techcombank, với việc lạm phát được dự báo duy trì ổn định, áp lực phải giữ mặt bằng lãi suất ở mức cao cũng phần nào giảm bớt. Tuy nhiên, việc lãi suất giảm mạnh không phải là điều dễ đạt được, đặc biệt trong bối cảnh áp lực tăng trưởng khiến nhu cầu vốn vẫn ở mức cao. Nhiều dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm, bên cạnh việc sử dụng vốn đầu tư công, cũng cần một lượng lớn vốn tư nhân.
Các chuyên gia phân tích của Techcombank cũng cho rằng, việc NHNN chủ động nới lỏng các điều kiện như việc nới lỏng tỷ lệ tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại hệ thống được tính trong LDR, tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, hay một số dự án không bị tính vào dư địa tăng trưởng tín dụng một mặt giúp giảm bớt áp lực huy động vốn đối với các ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước cũng như nhu cầu huy động vốn dài hạn của toàn hệ thống, từ đó giảm bớt áp lực cạnh tranh vốn bằng mọi giá thông qua việc liên tục tăng lãi suất.
Nếu NHNN và Chính phủ triển khai các biện pháp nới lỏng khác như gia tăng cung trên nghiệp vụ thị trường mở với kỳ hạn dài hơn, triển khai các chương trình tái cấp vốn hay tăng lượng tiền Kho bạc Nhà nước có thể gửi vào hệ thống ngân hàng, lãi suất liên ngân hàng đối với các kỳ hạn ngắn dưới 3 tháng có thể giảm và duy trì ổn định trong vùng 4–6%.
"Mặt bằng lãi suất liên ngân hàng duy trì thấp và ổn định đủ lâu cũng có thể tạo thêm dư địa để lãi suất tiền gửi giảm nhẹ, khoảng 40 điểm cơ bản vào quý IV năm nay", các chuyên gia phân tích của Techcombank cho hay.
Trong khi đó, các chuyên gia phân tích của Chứng khoán Yuanta nhận định, thanh khoản ngắn hạn đang tiếp tục ổn định, trong khi nhu cầu cân đối và phòng thủ thanh khoản đang dịch chuyển sang kỳ hạn dài hơn.
Trong ngắn hạn, lãi suất qua đêm có thể tiếp tục dao động ở vùng tương đối thấp nếu NHNN duy trì điều tiết linh hoạt. Tuy nhiên, sự phân hóa rõ giữa các kỳ hạn cho thấy áp lực cân đối vốn của hệ thống chưa hoàn toàn được giải tỏa, đặc biệt khi tín dụng tiếp tục mở rộng và dư địa chính sách tiền tệ tương đối hạn chế.
Dự báo về đường đi của lãi suất, các chuyên gia Yuanta cho rằng lãi suất huy động có thể đi ngang trong những tháng còn lại của năm khi dư địa giảm không lớn, do nhu cầu huy động vốn vẫn cao trong bối cảnh tín dụng tiếp tục được thúc đẩy. Song, bước sang đầu năm 2027, khi các ngân hàng được cấp hạn mức tín dụng mới và nhu cầu giải ngân tăng trở lại, áp lực tăng lãi suất huy động có thể tái xuất hiện, trừ khi thanh khoản trung – dài hạn của hệ thống cải thiện rõ rệt hơn.
Nam Anh/Tạp chí Đầu tư Tài Chính
