Siết mạnh vi phạm nhà ở xã hội: Phạt tới 300 triệu đồng nếu giao dịch sai đối tượng
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, trong đó tập trung siết chặt các hành vi sai phạm liên quan đến giao dịch, quản lý và sử dụng nhà ở xã hội - phân khúc vốn được Nhà nước ưu tiên nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập trong thực tế.
Theo dự thảo, mức phạt từ 120 - 160 triệu đồng sẽ được áp dụng cho hành vi bán, cho thuê hoặc cho thuê mua nhà ở xã hội sai đối tượng hoặc thực hiện giao dịch khi chưa đủ điều kiện theo quy định. Các trường hợp bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thuộc tài sản công không đúng thẩm quyền cũng bị xử lý ở cùng khung phạt này.
Đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nếu chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho cá nhân để tự xây dựng nhà ở, mức phạt sẽ tăng lên 200 - 260 triệu đồng. Đây là hành vi bị xem là làm biến dạng mục tiêu chính sách, khi phần đất được Nhà nước hỗ trợ hạ tầng nhằm phát triển nhà ở giá rẻ lại bị chuyển thành đất ở thương mại.
Ở nhóm vi phạm từ phía người dân, dự thảo quy định phạt 80 - 120 triệu đồng đối với người thuê, thuê mua nhà ở xã hội nhưng không sử dụng đúng mục đích, chẳng hạn cho người khác thuê lại, bỏ trống hoặc dùng sai công năng. Các hành vi bán lại nhà ở xã hội không đúng quy định hoặc thu tiền ứng trước, tiền đặt cọc từ người mua vượt mức cho phép cũng bị xử lý ở cùng khung phạt này.
Đáng chú ý, hành vi không bố trí đủ diện tích đất để xây dựng nhà ở xã hội trong các dự án phát triển nhà ở thương mại, khu đô thị sẽ bị phạt từ 260 - 280 triệu đồng. Ngoài ra, chủ đầu tư vi phạm còn phải bổ sung phần diện tích thiếu hoặc nộp số tiền tương đương giá trị quỹ đất chưa thực hiện nghĩa vụ để đảm bảo cân đối phát triển hạ tầng xã hội.
Mức phạt cao nhất trong dự thảo là từ 280 - 300 triệu đồng áp dụng với hành vi bán, cho thuê mua hoặc tặng cho nhà ở không đúng đối tượng là cá nhân, tổ chức nước ngoài được phép sở hữu tại Việt Nam, hoặc vượt quá giới hạn số lượng nhà ở mà đối tượng đó được phép sở hữu.
Theo giới chuyên gia, việc nâng khung xử phạt lần này được xem là biện pháp mạnh tay nhằm chấn chỉnh thị trường nhà ở xã hội, vốn nhiều năm qua xảy ra tình trạng “mua suất”, sang nhượng trái phép hoặc đầu cơ hưởng lợi. Dù mang tên “xã hội”, nhưng ở nhiều địa phương, nhà ở xã hội vẫn bị thổi giá, không đến được đúng tay người thu nhập thấp.
TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nhận định: “Nếu nghị định được ban hành với mức phạt cụ thể và cơ chế giám sát minh bạch, đây sẽ là bước tiến đáng kể để bảo vệ mục tiêu công bằng trong chính sách an sinh về nhà ở. Tuy nhiên, mức phạt cao chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với cơ chế kiểm tra thực thi chặt chẽ”.
Thậm chí, ông Đính còn nhấn mạnh cần tăng cường phối hợp giữa địa phương và cơ quan thanh tra xây dựng, tránh tình trạng “phạt trên giấy”.
“Không ít trường hợp sai phạm chỉ bị phát hiện khi người mua đã bán lại căn hộ hoặc sử dụng sai mục đích trong thời gian dài. Việc xử lý lúc đó rất khó, gây thất thoát nguồn lực xã hội”, ông Đính nhận định
Vì vậy, phần lớn các chuyên gia trong lĩnh vực bất động sản đều cho rằng, dự thảo nghị định lần này thể hiện nỗ lực của Bộ Xây dựng trong việc đưa chính sách nhà ở xã hội trở lại đúng bản chất là phục vụ người thu nhập thấp, người yếu thế, thay vì bị lợi dụng làm kênh đầu tư. Khi khung phạt được siết, đồng thời với việc minh bạch hóa quy trình giao dịch, thị trường kỳ vọng sẽ bớt “nóng lạnh thất thường” và minh bạch hơn trong giai đoạn tới.
