Hàng nghìn cơ sở được chuyển sang phục vụ giáo dục, y tế
Chiều ngày 1/6, trao đổi thông tin với báo chí, bà Trần Diệu An, Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết: Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý, xử lý và khai thác tài sản công đang được các bộ, ngành và địa phương tập trung triển khai. Theo Bộ Tài chính, việc bố trí trụ sở làm việc cho bộ máy mới cơ bản đã được bảo đảm. Bộ đã trình Chính phủ ban hành các nghị định về quản lý, xử lý tài sản công, tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, đồng thời hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương rà soát, sắp xếp trụ sở phù hợp với mô hình tổ chức mới.
Thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nhiều địa phương tận dụng tối đa công năng các trụ sở hiện có. Tại nhiều xã không nằm ở trung tâm huyện cũ, cán bộ tiếp tục làm việc tại các trụ sở phân tán của các xã trước khi sáp nhập nhằm hạn chế đầu tư mới và tránh lãng phí.
Theo báo cáo, các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.
Đáng chú ý, nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư đã được ưu tiên bố trí cho các nhu cầu thiết yếu của người dân. Trong đó, 3.015 cơ sở được sử dụng làm cơ sở giáo dục, đào tạo; 648 cơ sở được bố trí cho lĩnh vực y tế; 2.385 cơ sở trở thành thiết chế văn hóa, thể thao; 626 cơ sở phục vụ các mục đích công cộng khác.
Tính đến ngày 27/5, các địa phương đã hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác 4.709 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được thu hồi, chuyển giao. Tuy nhiên, vẫn còn 11.412 cơ sở chưa hoàn thành xử lý hoặc chưa được khai thác triệt để. Trong số này có 5.329 cơ sở đã giao cho tổ chức kinh doanh nhà hoặc tổ chức phát triển quỹ đất quản lý nhưng chưa đưa vào khai thác; có 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành thực hiện; có 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý…
Đối với khối các bộ, cơ quan trung ương, đã có 3.446 cơ sở nhà, đất được xử lý. Dù vậy, vẫn còn 702 cơ sở chưa hoàn thành xử lý, trong đó 474 cơ sở chưa có quyết định xử lý.
Còn nhiều khó khăn trong giai đoạn khai thác tài sản
Bộ Tài chính đánh giá việc sắp xếp, bố trí và xử lý tài sản công đã góp phần quan trọng bảo đảm hoạt động của bộ máy hành chính sau sắp xếp, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho các dịch vụ công thiết yếu như giáo dục, y tế, văn hóa và thể thao.
Thông qua quá trình này, nhiều địa phương có thêm quỹ nhà, đất phục vụ phát triển lâu dài, đồng thời tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển theo quy định của pháp luật đất đai.
Tuy nhiên, tiến độ xử lý tài sản dôi dư giữa các địa phương chưa đồng đều. Một số địa phương như Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn và An Giang còn ít cơ sở chưa hoàn thành xử lý, nhưng nhiều địa phương khác vẫn còn số lượng lớn tài sản phải tiếp tục xử lý ở giai đoạn tiếp theo.
Một số cơ quan trung ương cũng còn nhiều cơ sở nhà, đất chưa hoàn thành xử lý như Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Tòa án nhân dân tối cao.
Theo Bộ Tài chính, khó khăn lớn nhất là khối lượng tài sản phải xử lý rất lớn trong khi thời gian triển khai ngắn và thực hiện đồng thời trên phạm vi cả nước. Bên cạnh đó, mô hình tổ chức mới có yêu cầu khác với hệ thống trụ sở được xây dựng cho mô hình cũ nên việc bố trí, sắp xếp phải linh hoạt.
Ngoài ra, việc xử lý và khai thác ở giai đoạn tiếp theo còn gặp trở ngại do nguồn cung nhà, đất dôi dư tăng mạnh trong khi nhu cầu sử dụng giảm. Nhiều cơ sở có quy mô nhỏ, nằm ở vùng sâu, vùng xa, không có lợi thế thương mại nên khó thu hút tổ chức, cá nhân thuê hoặc khai thác.
Một số tài sản được giao cho cấp xã quản lý nhưng nhiều địa phương vẫn còn lúng túng trong quá trình thực hiện.
Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; tăng cường chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương đưa tài sản vào khai thác hiệu quả; đồng thời xem kết quả xử lý nhà, đất dôi dư là một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.
"Bộ Tài chính đang tích cực phối hợp với Văn phòng Chính phủ, Bộ đã trình Chính phủ dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính theo thủ tục rút gọn", bà Trần Thị Diệu An nói.
Trao đổi về nội dung 5.300 cơ sở nhà, đất đã được chuyển giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất, tổ chức quản lý kinh doanh nhà và trung tâm phát triển quỹ đất quản lý, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý Công sản (Bộ Tài chính) thông tin: Sau khi tiếp nhận, các tổ chức được giao quản lý có trách nhiệm đưa quỹ nhà, đất vào khai thác theo nhiều hình thức khác nhau. Tùy điều kiện thực tế, tài sản có thể được bố trí tạm thời cho cơ quan nhà nước có nhu cầu sử dụng, cho thuê ngắn hạn hoặc thực hiện giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật đất đai.
Tuy nhiên, việc chuyển giao phần lớn mới diễn ra từ đầu năm 2026, thậm chí có địa phương đến tháng 5/2026 mới hoàn tất. Vì vậy, các đơn vị quản lý cần thời gian rà soát, phân loại và xây dựng phương án khai thác đối với từng cơ sở nhà, đất.
Để đẩy nhanh tiến độ, Bộ Tài chính đã đưa vào dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù một số giải pháp mới. Trong đó, đáng chú ý là việc đơn giản hóa thủ tục xây dựng phương án khai thác. Thay vì phải lập kế hoạch quản lý, khai thác định kỳ trình chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền phê duyệt như hiện nay, các đơn vị có thể báo cáo và xin ý kiến ngay khi hoàn thiện phương án đối với từng cơ sở hoặc một nhóm cơ sở nhà, đất.
Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế điều chỉnh linh hoạt giữa các cấp quản lý. Trường hợp đơn vị cấp xã chưa đủ năng lực tổ chức khai thác, tài sản có thể được chuyển lên cấp tỉnh quản lý. Tương tự, nếu phương án khai thác ban đầu không phù hợp, cơ quan có thẩm quyền được phép điều chỉnh sang hình thức khác để bảo đảm hiệu quả sử dụng tài sản.
Liên quan đến hoạt động cho thuê, ông Nguyễn Tân Thịnh cho hay: Bộ Tài chính đề xuất cho phép điều chỉnh mức giá đã công bố trong trường hợp đã thực hiện đầy đủ các bước công khai, minh bạch nhưng vẫn không lựa chọn được người thuê. Việc điều chỉnh sẽ được thực hiện theo quy trình đơn giản hơn, đồng thời vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát nhằm sớm đưa tài sản vào sử dụng.
Đối với vướng mắc về quy hoạch, Cục trưởng Cục Quản lý công sản cho biết pháp luật hiện nay đã phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch. Các địa phương có thể chủ động thực hiện điều chỉnh cục bộ để phục vụ giao đất, cho thuê đất theo quy định. Trong trường hợp chưa kịp điều chỉnh quy hoạch, Nghị định 102 hướng dẫn thi hành Luật Đất đai đã cho phép khai thác ngắn hạn các khu đất với thời gian tối đa 5 năm. Hình thức này không yêu cầu phải đấu giá, đấu thầu như trường hợp giao đất, cho thuê đất thông thường, đồng thời cũng không bắt buộc phải phù hợp ngay với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Theo Bộ Tài chính, đây là cơ chế tương đối thông thoáng, tạo điều kiện để các địa phương nhanh chóng đưa quỹ nhà, đất dôi dư vào sử dụng, tránh lãng phí nguồn lực công.
Theo Huy Thắng/Báo Điện tử Chính Phủ
