Khi thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh, điều khó nhất với nhà đầu tư không phải là tìm cơ hội, mà là tránh sai lầm. Thực tế cho thấy, phần lớn thua lỗ không đến từ việc chọn sai cổ phiếu, mà đến từ cách hành xử trong những nhịp biến động lớn.
Trong bối cảnh xu hướng giảm chiếm ưu thế, ba sai lầm thường lặp lại nhiều nhất là sử dụng đòn bẩy, bắt đáy quá sớm và mua đuổi trong các nhịp hồi.
Sai lầm đầu tiên là sử dụng margin khi thị trường chưa ổn định. Đòn bẩy có thể giúp khuếch đại lợi nhuận, nhưng cũng khiến rủi ro tăng lên nhanh chóng khi giá cổ phiếu giảm. Khi thị trường tiếp tục đi xuống, áp lực call margin có thể buộc nhà đầu tư bán ra trong trạng thái bị động, thậm chí đúng vào vùng giá thấp. Đây là nguyên nhân khiến nhiều tài khoản “bốc hơi” nhanh trong các nhịp giảm sâu.
Sai lầm thứ hai là bắt đáy quá sớm. Trong một xu hướng giảm, đáy thường không hình thành ngay sau vài phiên giảm mạnh. Thị trường có thể xuất hiện những nhịp hồi kỹ thuật, tạo cảm giác đã tạo đáy, nhưng sau đó tiếp tục giảm sâu hơn. Việc vội vàng giải ngân với tỷ trọng lớn trong giai đoạn này dễ khiến nhà đầu tư rơi vào trạng thái “đu đỉnh ngắn hạn”.
Sai lầm thứ ba là mua đuổi khi thị trường hồi phục. Những phiên tăng điểm trong xu hướng giảm thường mang tính kỹ thuật nhiều hơn là sự đảo chiều thực sự. Khi tâm lý FOMO xuất hiện, nhà đầu tư dễ mua vào ở vùng giá cao, trong khi lực bán lại gia tăng ở phía trên. Kết quả là cổ phiếu nhanh chóng quay đầu, khiến vị thế mua trở nên bất lợi.
Một điểm đáng lưu ý là các nhịp hồi trong thị trường giảm thường đi kèm với thanh khoản không quá đột biến, trong khi lực bán vẫn duy trì. Điều này cho thấy dòng tiền chưa thực sự quay trở lại, và xu hướng chính vẫn chưa thay đổi.
Trong bối cảnh đó, việc quản trị rủi ro cần được đặt lên hàng đầu. Giữ tỷ trọng tiền mặt cao, hạn chế sử dụng đòn bẩy và chỉ giải ngân thăm dò với quy mô nhỏ là những nguyên tắc cơ bản. Nhà đầu tư cũng cần quan sát kỹ diễn biến thị trường, đặc biệt là phản ứng tại các vùng hỗ trợ quan trọng, thay vì cố gắng “đi trước” xu hướng.
Thị trường giảm không phải là thời điểm dễ kiếm lợi nhuận, nhưng lại là giai đoạn quan trọng để bảo toàn vốn và chuẩn bị cho chu kỳ mới. Khi rủi ro được kiểm soát tốt, cơ hội sẽ rõ ràng hơn khi xu hướng thực sự đảo chiều.
