Trong cuộc phỏng vấn báo chí ngày 4/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết sắc lệnh nâng thuế nhập khẩu bổ sung lên 15% nhiều khả năng sẽ được triển khai “vào một thời điểm nào đó trong tuần này”.
Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của Tổng thống Mỹ Donald Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), cho rằng tổng thống đã vượt quá thẩm quyền khi ban hành các biện pháp thuế quan toàn cầu theo khuôn khổ này.
Phán quyết buộc Nhà Trắng phải tìm cơ sở pháp lý thay thế.
Ngay sau đó, ngày 20/2, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%. Một ngày sau, ông tuyên bố có thể nâng mức này lên 15%, trước khi chốt tạm thời ở mức 10% vào cuối tháng 2.
Theo tuyên bố mới nhất từ Bộ Tài chính Mỹ, mức 15% hiện đang được xúc tiến. Thay vì áp dụng theo IEEPA, mức thuế mới viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Điều khoản này cho phép tổng thống áp mức thuế tối đa 15% trong thời gian tối đa 150 ngày nhằm xử lý tình trạng “thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng”. Sau thời hạn này, bất kỳ quyết định gia hạn nào cũng cần được Quốc hội phê chuẩn.
Theo ông Bessent, trong thời gian 150 ngày nói trên, chính quyền sẽ đồng thời triển khai các bước chuẩn bị để tái cấu trúc toàn bộ chương trình thuế quan.
“Trong 150 ngày đó, chúng tôi sẽ có các nghiên cứu từ USTR theo Mục 301, cũng như các mức thuế từ Bộ Thương mại theo Mục 232”, ông cho biết, đề cập đến các công cụ pháp lý khác đã vượt qua thách thức tại tòa án.
Mục 301 cho phép Mỹ áp thuế nhằm đáp trả các hành vi thương mại bị coi là không công bằng, trong khi Mục 232 liên quan đến các biện pháp vì lý do an ninh quốc gia. “Chúng có thể tiến triển chậm, nhưng chắc chắn hơn”, ông Bessent nhận định.
Quan chức này cũng cho biết nỗ lực tái thiết chương trình thuế quan theo các cơ chế trên có thể đưa mức thuế của Mỹ trở lại các ngưỡng trước đây trong vòng khoảng 5 tháng tới.
Động thái nâng thuế lên 15% được giới quan sát đánh giá là bước đi mang tính chuyển tiếp, vừa duy trì lập trường cứng rắn về thương mại, vừa đảm bảo nền tảng pháp lý chặt chẽ hơn sau phán quyết của Tòa án Tối cao.
Thị trường hiện theo dõi sát thời điểm ký sắc lệnh chính thức và phản ứng từ các đối tác thương mại lớn của Mỹ.
