Ở tuổi 18, cô gái quê Bắc Giang bước vào đại học với một lựa chọn rất hồn nhiên: học tiếng Trung vì yêu thích thần tượng. Khi ấy, Nhung chưa từng học một chữ Hán nào, cũng chưa có một kế hoạch rõ ràng cho tương lai. Ngành Ngôn ngữ Trung Quốc đến với cô không phải từ một định hướng nghề nghiệp được chuẩn bị kỹ lưỡng, mà từ sự tò mò và một chút ngẫu hứng của tuổi trẻ.
Tám năm sau, lựa chọn tưởng như ngẫu nhiên ấy đã đưa Nhung đến một hành trình khác xa hình dung ban đầu. Cô trở thành giảng viên Khoa Ngôn ngữ Trung Quốc, Đại học Phenikaa; từng tốt nghiệp thủ khoa đầu ra song bằng đại học, hoàn thành chương trình thạc sĩ tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh và vừa nhận học bổng toàn phần Chính phủ Trung Quốc bậc tiến sĩ. Ở tuổi 26, Nhung sẽ chính thức bước vào chương trình nghiên cứu sinh, trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ đầu tiên của dòng họ.
Bắt đầu từ một lần “lỡ hẹn”
Năm 2018, kỳ thi đại học không diễn ra như Nhung mong muốn. Cô không đỗ vào trường nguyện vọng 1. Tuy chỉ là một cô gái từng học ở mức bình thường, thậm chí thuộc nhóm cuối trong lớp chọn nhưng kết quả không như ý vẫn khiến cô hụt hẫng. Có thời điểm, Nhung từng nghĩ sẽ để bốn năm đại học trôi qua nhẹ nhàng, không đặt mục tiêu quá cao, cũng không kỳ vọng quá nhiều.
Dương Thị Hồng Nhung đã đi qua hành trình 8 năm bền bỉ để trở thành giảng viên đại học, rồi tiếp tục nhận học bổng toàn phần Chính phủ Trung Quốc bậc tiến sĩ tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh.
Tiếng Trung lúc ấy không phải một lựa chọn được tính toán kỹ. Nhung chọn ngành đơn giản vì yêu thích thần tượng Trung Quốc và cũng không biết mình nên chọn ngành gì khác. Cô bắt đầu từ con số không: không nền tảng ngôn ngữ, không biết chữ Hán, không có lộ trình nghề nghiệp cụ thể.
Nhưng chính điểm khởi đầu không hoàn hảo ấy lại trở thành nơi nữ sinh này học cách xây lại mọi thứ từ đầu. Nhung bắt đầu với những nét chữ đầu tiên, từng từ vựng, từng bài phát âm, từng học kỳ. Không có nền tảng sẵn, cô hiểu rằng mình chỉ có thể đi tiếp bằng cách học chắc từng bước.
Bước ngoặt lớn đến vào năm 2019, khi gia đình gặp biến cố kinh tế. Nhung từng đi làm phục vụ, nhận giúp việc theo giờ để phụ giúp bố mẹ. Công việc mang lại thu nhập, nhưng cũng lấy đi nhiều thời gian và ảnh hưởng không nhỏ đến việc học. Khi nhận ra mức lương khoảng 13.000 đồng mỗi giờ không đủ để tạo ra thay đổi đáng kể, trong khi học bổng khuyến khích học tập mỗi kỳ có thể đạt 2,5-5 triệu đồng, Nhung bắt đầu nhìn việc học bằng một cách khác.
Cô nhận ra, với mình lúc đó, học tốt không chỉ là chuyện thành tích. Đó còn là cách thực tế nhất để tự chủ kinh tế, giảm áp lực cho gia đình và mở ra những cơ hội tốt hơn.
Từ suy nghĩ ấy, Nhung quyết định chuyển hướng. Thay vì dành quá nhiều thời gian cho những công việc làm thêm không gắn với chuyên ngành, cô tập trung vào việc học, đặt mục tiêu giành học bổng, xây nền tảng kiến thức thật vững ngay từ những học kỳ đầu. Quyết định ấy đã thay đổi toàn bộ quãng đời sinh viên của cô.
Khi học bổng trở thành động lực tự chủ
Ở bậc đại học, Nhung đạt học bổng 5 trên 8 kỳ, trong đó có 4 kỳ học bổng toàn phần và 1 kỳ bán phần. Cô giành 20 giải thưởng ở các cấp trường, cụm, thành phố và tỉnh tại Quảng Tây, Trung Quốc; 4 năm liền được khen thưởng sinh viên giỏi và sinh viên xuất sắc. Tổng giá trị học bổng và giải thưởng trong thời gian học đại học đạt khoảng 50 triệu đồng.
Với nhiều người, trở thành giảng viên đại học ở tuổi 24 đã là một cột mốc đáng tự hào. Nhưng Nhung không dừng lại ở đó. Cô tiếp tục đặt mục tiêu học tiến sĩ.
Nhưng điều quan trọng hơn tiền thưởng là nền tảng học tập được hình thành trong quá trình ấy. Vì bắt đầu “cày” kiến thức từ sớm, thành tích học tập tốt giúp Nhung có cơ hội đi dạy gia sư với mức thu nhập cao hơn, phù hợp hơn với chuyên ngành. Từ năm thứ hai đại học, cô đã có thể tự chủ kinh tế cho bản thân.
Thay vì kể một câu chuyện nhuốm màu vất vả của một cô gái lớn lên từ đồng ruộng, Nhung chọn nói về sự tự chủ. Quãng thời gian gia đình chật vật trước khi kinh tế ổn định vào năm 2023 không phải là rào cản, mà là bệ phóng để cô học cách chịu trách nhiệm với chính mình. Bài học ấy thực sự bị thử thách vào năm 2020, khi COVID-19 khép lại cánh cửa du học Trung Quốc và đẩy cô vào chuỗi ngày học trực tuyến mệt mỏi. Không ít lần, sự bức bối của việc học ngoại ngữ qua màn hình khiến Nhung muốn buông xuôi. Nhưng chính vào những khoảnh khắc chông chênh nhất, việc dám chịu trách nhiệm với con đường đã chọn là thứ duy nhất kéo cô tiến về phía trước.
Để rồi, kết thúc bậc đại học, Nhung tốt nghiệp thủ khoa đầu ra song bằng, gồm một bằng của Việt Nam và một bằng của Trung Quốc. Từ một sinh viên bắt đầu tiếng Trung từ con số không, cô trở thành thủ khoa sau bốn năm học tập bền bỉ.
Theo Nhung, khó khăn lớn nhất khi chinh phục học bổng tiến sĩ không nằm ở điểm số hay chứng chỉ, mà là xin được thư chấp thuận của giáo viên hướng dẫn.
Thành tích ấy mở ra cánh cửa tiếp theo: học bổng toàn phần Chính phủ Trung Quốc bậc thạc sĩ tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh, chuyên ngành Giáo dục Hán ngữ quốc tế. Học bổng có giá trị khoảng 1 tỷ đồng, bao gồm miễn học phí, ký túc xá, bảo hiểm và trợ cấp sinh hoạt 3.000 tệ mỗi tháng, tương đương khoảng 11 triệu đồng.
Năm 22 tuổi, Nhung sang Trung Quốc học thạc sĩ. Ở tuổi 23 rưỡi, cô hoàn thành chương trình này. Sau 3 tháng, ở tuổi 24, cô trở thành giảng viên Khoa Ngôn ngữ Trung Quốc, Đại học Phenikaa, đảm nhận công tác giảng dạy, hướng dẫn khóa luận tốt nghiệp và nghiên cứu khoa học sinh viên.
Từ cô gái từng chưa biết mình sẽ làm gì với tiếng Trung, Nhung đứng trên bục giảng, đồng hành cùng những sinh viên trẻ đang bắt đầu hành trình giống như cô của nhiều năm trước.
Chặng đường đến học bổng tiến sĩ
Nếu hành trình ở bậc đại học và thạc sĩ đòi hỏi sự chăm chỉ, thì bậc tiến sĩ yêu cầu nhiều hơn thế: năng lực nghiên cứu, định hướng học thuật rõ ràng và khả năng thuyết phục giáo sư hướng dẫn.
Để chuẩn bị hồ sơ, cô dành khoảng một năm thi các chứng chỉ cần thiết, tham gia hội thảo nghiên cứu khoa học, xây dựng kế hoạch nghiên cứu và chủ động liên hệ với giảng viên hướng dẫn. Cô trau chuốt đề cương nghiên cứu, kiên trì gửi email trao đổi và từng bước hoàn thiện hồ sơ.
Theo Nhung, ở bậc tiến sĩ, bảng điểm đẹp chưa đủ; điều quan trọng là phải có kế hoạch nghiên cứu nghiêm túc, khả thi và định hướng học thuật rõ ràng. Với ngành Giáo dục Hán ngữ quốc tế, năng lực tiếng Trung càng cao càng là lợi thế.
Nỗ lực ấy được đền đáp khi Nhung nhận tin đỗ Học bổng toàn phần Chính phủ Trung Quốc - Chinese Government Scholarship (CSC) - Doctoral Degree Program tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh, chuyên ngành Giáo dục Hán ngữ quốc tế. Học bổng tiến sĩ có giá trị khoảng 1,7-2 tỷ đồng cho 4 năm đào tạo, bao gồm miễn học phí, ký túc xá, bảo hiểm và trợ cấp sinh hoạt 3.500 tệ mỗi tháng, tương đương khoảng 14 triệu đồng.
Ở tuổi 25, Nhung nhận tin đỗ tiến sĩ. Ở tuổi 26, cô sẽ bắt đầu chương trình nghiên cứu sinh. Với gia đình, đây là một dấu mốc đặc biệt: lần đầu tiên dòng họ có một người theo học bậc tiến sĩ.
Trong hành trình học tập của mình, Nhung cũng sở hữu chứng chỉ HSK8, chứng chỉ giáo viên tiếng Trung quốc tế CTCSOL, đạt hơn 50 chứng nhận từ các cuộc thi, từng xuất hiện trên hơn 20 mặt báo Việt Nam và Trung Quốc, trong đó có các kênh truyền thông như CCTV và Nhật báo Bắc Kinh. Nhưng với cô, những con số ấy không phải để tô vẽ một hình ảnh hoàn hảo. Chúng là kết quả của một quá trình dài tích lũy, bắt đầu từ những điều rất nhỏ: học chắc kiến thức nền, không bỏ cuộc giữa chừng, biết chọn việc làm thêm phù hợp và không để những giới hạn ban đầu quyết định toàn bộ tương lai.
Không quan trọng bắt đầu ở đâu, quan trọng là đi như thế nào
Nhìn lại 8 năm, Nhung không xem mình là một trường hợp “vượt khó” theo nghĩa quen thuộc. Cô muốn câu chuyện của mình được nhìn nhận như hành trình của một người trẻ bình thường, từng có lựa chọn ngẫu nhiên, từng thất bại, từng muốn buông xuôi, nhưng sau đó biết xây nền tảng và kiên trì theo đuổi mục tiêu.
“Nền tảng vô cùng quan trọng, hãy xây cho mình một nền tảng thật vững. Chúng ta học ở đâu không quan trọng, quan trọng là chúng ta cố gắng như thế nào ở môi trường đó”, Nhung chia sẻ.
Với sinh viên trẻ, đặc biệt là những bạn đang vừa học vừa làm, cô giáo trẻ cho rằng làm thêm không sai. Nhưng nếu có thể, sinh viên nên ưu tiên những công việc liên quan đến chuyên ngành. Một công việc phù hợp không chỉ giúp có thêm thu nhập, mà còn hỗ trợ việc học, rèn kỹ năng mềm và mở rộng cơ hội nghề nghiệp. Ngược lại, nếu làm thêm quá nhiều ở những công việc không liên quan, sinh viên có thể đánh mất thời gian quan trọng nhất để xây nền tảng.
Từ một lần “lỡ hẹn” nguyện vọng 1, từ lựa chọn tiếng Trung vì thần tượng, Dương Thị Hồng Nhung đã đi một chặng đường dài để chứng minh rằng xuất phát điểm không quyết định toàn bộ hành trình. Điều làm nên khác biệt đôi khi không phải là bắt đầu ở đâu, mà là sau mỗi lần khó khăn, ta có đủ kiên trì để xây lại con đường của mình hay không.
Nguyễn Oanh (t/h)
